خانه » آموزش » آموزش قواعد عربی ( عامل و معمول )

آموزش قواعد عربی ( عامل و معمول )

عامل و معمول
کلمات یا عامل اند(عمل کننده) و یا معمول اند(مورد عمل قرار گرفته).
نکته : ما گفتیم جمله یا فعلیه است و یا اسمیه هر کدام از این دو جمله رکنی(اصلی) دارند که باید شامل این رکن(اصل) باشند: رکن جمله فعلیه(فعل و فاعل) و رکن جمله اسمیه(مبتدا و خبر)است.
جمله فعلیه: جمله فعلیه با فعل شروع میشود و طبیعتاً هر فعلی(عملی) نیازمند فاعل(انجام دهنده) است.مثال در جمله ضَرَبَ علیٌّ(علی زد) فعلِ(عملِ) زدن را فاعل(انجام دهنده) که علی است به عمل رسانده،و همه فاعل ها بوسیله فعل خود علامت رفع(ضمه) می گیرند(به اصطلاح مرفوع میشوند).
جمله اسمیه: جمله اسمیه با اسم شروع میشود و به آن اسم که ابتدای کلام است مبتدا می گویند و هر ابتدایی نیازمند انتهایی است که به آن خبر می گویند.
مثال در جمله:علیٌّ قائمٌ(علی ایستاده است) علیٌّ اسم و مبتدا است و نیازمند خبری است که جمله ما یَصِّحُ السُّکوت(سکوت بر آن صحیح(قانع کننده)) باشد که در مثال ما قائمٌ خبر است. و هم مبتدا و خبر علامت رفع(ضمه) می گیرند(به اصطلاح مرفوع میشوند).
همانطور که جلسات پیش گفتیم ما بوسیله اعراب کلمات متوجه نقش آن ها میشویم به طور مثال در مثال های قبلی گفتیم یکی از راه های تشخیص فاعل ، مبتدا و خبر مرفوع بودنشان است و اعراب اسم ها در عامل و معمول بودنشان تغییر می کند به طور مثال در جمله ضَرَبَ حسینٌ علیاً (حسین علی را زد) در این جمله عمل زدن را حسین که فاعل (انجام دهنده) و مرفوع است بر روی علی که مفعول(عمل برآن انجام شده)است انجام شده. ولی این بار علی به سبب عمل فعل(ضَرَبَ) نصب(فتحه) گرفته است به اصطلاح (منصوب) شده است.
در زبان عربی دو نوع عامل (عمل کننده) وجود دارد:
الف) لفظی (با چشم دیده می شود):
فعل: مانند: ضَرَبَ علیٌّ(علی زد) جمله شامل فعل و فاعل است و فعل ضَرَبَ بر اسم علیٌّ عمل کرده و باعث مرفوع بودن علیّ است.
اسم: مانند: کلامُ اللهِ (سخن خدا) جمله شامل مضاف و مضاف الیه است که اسم کلام عامل در اسم الله است و باعث جر(کسره) گرفتن مضاف الیه(الله) شده و به اصطلاح مجرور شده.
نکته: همه مضاف الیه ها مجرور اند.
حرف: در زبان عربی حروفی وجود دارند که عامل اند ، یک مجموعه از این حروف را حروف جرّ(کسره دهنده) می گویند که اسم بعد خود را مجرور می کنند. مانند حرف کاف در مثال: کَأسَدٍ(مانند شیر) که اسم أسد به وسیله حرف کاف مجرور شده است.
نکته: حروف جر 17 حرف اند که فقط بر سر اسم می آیند و اسم بعد خود را مجرور می کنند عبارت اند از(باء:یکی از معانی آن کمک و یاری است ، تاء: مخصوص قسم به اسم الله ، کاف: برای تشبیه ، لام: مالکیت ، واو: همراه بودن ، مُنذُ و مُذ: به معنای از ، خَلا: استثناء ، رُبَّ: زیادی و کمی ، حاشا: استثناء ، مِن: از( ابتداء چیزی) ، عَدا:استثناء ، فی: در ، عَن:از ، علی: بر ، حتی: تا ، إلی: به سوی(انتهای چیزی) ) . در جلسات بعد بیشتر توضیح می دهیم.

ب) معنوی (با چشم دیده نمی شود):

عامل رفع در فعل مضارع: در صورتی که خالی از عوامل ناصِب(فتحه دهنده) یا جازم(ساکِن کننده) باشد. مثال یَضرِبُ(می زند) .

عامل رفع در مبتدا و خبر: عامل مرفوع بودن مبتدا و خبر عامل ابتدائیت (اوّل جمله آمدن) است. مثال: علیٌّ عالمٌ(علی دانا است) .


الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج به حق زینب کبری سلام الله علیها

حتما ببینید

آموزش قواعد عربی (فعل امر)

فعل أمر:فعل أمر ، همانطور که از اسم آن معلوم است یک فعل دستوری است …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *