خانه » رساله » مبطلات نماز ( آیت الله سیستانی )

مبطلات نماز ( آیت الله سیستانی )

1135 – دوازده چیز نماز را باطل مى کند و آنها را مبطلات مى گویند.
اول : آنکه در بین نماز یکى از شرطهاى آن از برود , مثلا در بین نماز بفهمد لباسش که ساتر است غصبى است .
دوم : آنکه در بین نماز عمدا یا سهوا یا از روى ناچارى , چیزى که وضو یا غسل را باطل مى کند پیش آید , مثلا بول از او بیرون آید , هر چند – بنابر احتیاط – پیش آمدن آن پس از تمام شدن سجده آخر نماز از روى سهو یا ناچارى باشد , ولى کسى که نمى تواند از بیرون آمدن بول و غایط خوددارى کند , اگر در بین نماز بول یا غایط از او خارج شود , چنانچه به دستورى که در احکام وضو صفحه 51 گفته شد , رفتار نماید نمازش باطل نمى شود , و نیز اگر در بین نماز از زن مستحاضه خون خارج شود , در صورتى که به دستور استحاضه رفتار کرده نمازش صحیح است .
1136 – کسى که بى اختیار خوابش برده , اگر نداند که در بین نماز خوابش برده یا بعد از آن لازم نیست نمازش را دوباره بخواند , به شرط آنکه بداند آنچه از نماز بجا آورده به اندازه اى که عرفا آن را نماز بگویند بوده است .
1137 – اگر بداند به اختیار خودش خوابیده و شک کند که بعد از نماز بوده یا در بین نماز یادش رفته که مشغول نماز است و خوابیده نمازش با شرطى که در مساله پیش گفته شد صحیح است .
1138 – اگر در حال سجده از خواب بیدار شود و شک کند که در سجده آخر نماز است یا در سجده شکر , چنانچه بداند که بى اختیار خوابش برده باید آن نماز را دوباره بخواند و اگر بداند به اختیار خودش خوابیده و احتمال دهد که از روى غفلت در سجده نماز خوابیده نمازش صحیح است .
1/1138 – سوم از مبطلات نماز آن است که دستها را به قصد خضوع و ادب روى هم بگذارد , ولى باطل شدن نماز به این کار بنابر احتیاط است هر چند در حرام بودنش اگر به قصد مشروعیت آورده شود , اشکالى نیست .
1139 – هرگاه از روى فراموشى یا ناچارى یا تقیه یا براى کار دیگر مثل خاراندن دست و مانند آن دستها را روى هم بگذارد اشکال ندارد.
1/1139 – چهارم از مبطلات نماز آن است که بعد از خواندن حمد آمین بگوید و این باطل شدن نماز به گفتن آمین در غیر ماموم بنابر احتیاط است هر چند در حرام بودنش چنانچه به قصد مشروعیت آورده شود اشکالى نیست و در هر حال اگر آمین را اشتباها یا از روى تقیه بگوید نمازش اشکال ندارد.
پنجم از مبطلات نماز برگشتن از قبله بدون عذر است و اما اگر با عذر باشد مثل فراموشى یا به سبب امر قهرى ( مانند باد شدیدى که او را از قبله برگرداند ) چنانچه به طرف راست و یا چپ نرسد نماز او صحیح است , ولى لازم است که بعد از برطرف شدن عذر فورا به طرف قبله برگردد , و اما اگر به طرف راست و یا چپ برسد – چه پشت به قبله باشد یا نه – اگر عذر او فراموشى باشد و وقتى متذکر شود , که اگر نماز را قطع کند مى تواند دوباره آن را رو به قبله بخواند ( هر چند یک رکعت از آن در وقت واقع شود ) باید نماز را از سر بگیرد و گرنه به همان نماز اکتفا مى کند و قضا بر او لازم نیست و همچنین است اگر برگشت او از قبله به واسطه امر قهرى باشد پس چنانچه بتواند بدون برگشتن از قبله نماز را دوباره در وقت بخواند ( هر چند یک رکعت از آن در وقت واقع شود ) باید نماز را از سر بگیرد و گرنه باید همان نماز را تمام کند و اعاده و قضا بر او لازم نیست .
1140 – اگر صورت خود را فقط برگرداند ولى بدنش به طرف قبله باشد چنانچه به حدى گردن را کج کند که بتواند مقدارى از پشت سرش را ببیند حکم او همان حکم برگشتن از قبله است که قبلا ذکر شده , و اما اگر مقدار کمى گردنش را کج کند که عرفا بگویند طرف جلو بدنش مقابل قبله است نمازش باطل نمى شود هر چند این کار مکروه است .
1/1140 – ششم از مبطلات نماز آن است که عمدا تکلم کند هر چند به کلمه اى که بیش از یک حرف نداشته باشد , اگر آن حرف مفهم معناى خودش باشد , مثل ( ق ) که در زبان عربى به معناى این است که نگهدارى کن یا مفهم معناى دیگرى مثل ( ب ) در جواب کسى که از حرف دوم از هجا سؤال کند.
و چنانچه مفهم هیچ معنایى نباشد اگر مرکب از دو حرف یا بیشتر باشد باز هم بنابر احتیاط مبطل نماز است .
1141 – اگر سهوا کلمه اى بگوید که یک حرف یا بیشتر دارد اگر چه آن کلمه معنى داشته باشد نمازش باطل نمى شود , ولى بنابر احتیاط لازم است بعد از نماز سجده سهو بجا آورد چنانچه خواهد آمد.
1142 – سرفه کردن و آروغ زدن در نماز اشکال ندارد و احتیاط لازم آن است که در نماز اختیارا آه نکشد و ناله نکند و اما گفتن آخ و آه و مانند اینها اگر عمدى باشد , نماز را باطل مى کند.
1143 – اگر کلمه اى را به قصد ذکر بگوید , مثلا به قصد ذکر بگوید اللّه اکبر و در موقع گفتن آن , صدا را بلند کند که چیزى را به دیگرى بفهماند اشکال ندارد , و همچنین اگر کلمه اى را به قصد ذکر بگوید هر چند بداند که این کار سبب مى شود که کسى متوجه مطلبى شود اشکال ندارد , ولى اگر اصلا قصد ذکر نکند یا قصد هر دو امر را بکند اشکال دارد.
1144 – خواندن قرآن در نماز ( حکم چهار آیه اى که سجده واجب دارد و احکام قرائت مساله 992 گفته شد ) و نیز دعا کردن در نماز اشکال ندارد ولى احتیاط مستحب آن است که به غیر عربى دعا نکند.
1145 – اگر چیزى از حمد و سوره و ذکرهاى نماز را عمدا بدون قصد جزئیت یا احتیاطا چند مرتبه بگوید اشکال ندارد.
1146 – در حال نماز , انسان نباید به دیگرى سلام کند , و اگر دیگرى به او سلام کند باید جواب دهد ولى جواب باید مثل سلام باشد یعنى نباید بر اصل سلام اضافه داشته باشد , مثلا نباید در جواب بگوید ( سلام علیکم و رحمه اللّه و برکاته ) بلکه بنابر احتیاط لازم نباید لفظ ( علیکم یا علیک ) را بر لفظ سلام در جواب مقدم بدارد , اگر آن کسى که سلام کرده این چنین نکرده باشد , مثلا اگر گفته سلام علیکم در جواب بگوید سلام علیکم و اگر گفته السلام علیکم بگوید السلام علیکم و اگر گفته سلام علیک بگوید سلام علیک ولى در جواب علیکم السلام هر صیغه اى که مى خواهد مى تواند بگوید.
1147 – انسان باید جواب سلام را چه در نماز یا در غیر نماز فورا بگوید و اگر عمدا یا از روى فراموشى جواب سلام را به قدرى طول دهد که اگر جواب بگوید , جواب آن سلام حساب نشود , چنانچه در نماز باشد , نباید جواب بدهد و اگر در نماز نباشد , جواب دادن واجب نیست .
1148 – باید جواب سلام را طورى بگوید که سلام کننده بشنود ولى اگر سلام کننده کر باشد یا سلام داده و تند رد شود , چنانچه ممکن باشد که جواب سلام را به اشاره یا مانند آن به او بفهماند جواب دادن لازم است و در غیر این صورت جواب دادن در غیر نماز لازم نیست و در نماز جایز نیست .
1149 – واجب است نمازگزار جواب سلام را به قصد تحیت بگوید و مانعى ندارد که قصد دعا هم بکند یعنى از خداوند عالم براى کسى که سلام کرده سلامتى بخواهد.
1150 – اگر زن یا مرد نامحرم یا بچه ممیز یعنى بچه اى که خوب و بد را بفهمد نمازگزار سلام کند , نمازگزار باید جواب او را بدهد , و اگر زن به لفظ ( سلام علیک ) سلام کند , مى تواند در جواب بگوید ( سلام علیک ) یعنى کاف را زیر بدهد.
1151 – اگر نمازگزار جواب سلام را ندهد اگر چه معصیت کرده ولى نمازش صحیح است .
1152 – اگر کسى به نمازگزار غلط سلام کند , به طورى که سلام حساب نشود , جواب دادن او جایز نیست .
1153 – جواب سلام کسى که از روى مسخره یا شوخى سلام مى کند و جواب سلام مرد و زن غیر مسلمان در صورتى که ذمى نباشند واجب نیست , و اگر ذمى باشند بنابر احتیاط واجب به کلمه ( علیک ) اکتفا شود.
1154 – اگر کسى به عده اى سلام کند , جواب سلام او بر همه آنان واجب است , ولى اگر یکى از آنان جواب دهد کافى است .
1155 – اگر کسى به عده اى سلام کند و کسى که سلام کننده قصد سلام دادن به او را نداشته جواب دهد , باز هم جواب سلام او بر آن عده واجب است .
1156 – اگر به عده اى سلام کند و کسى که بین آنها مشغول نماز است شک کند که سلام کننده قصد سلام کردن به او را هم داشته یا نه , نباید جواب بدهد.
و همچنین است اگر بداند قصد او را هم داشته ولى دیگرى جواب سلام را بدهد , اما اگر بداند قصد او را هم داشته و دیگرى جواب ندهد , باید جواب او را بگوید.
1157 – سلام کردن مستحب است و خیلى سفارش شده است که سوار به پیاده و ایستاده به نشسته و کوچکتر به بزرگتر سلام کند.
1158 – اگر دو نفر با هم به یکدیگر سلام کنند , بنابر احتیاط واجب باید هر یک جواب سلام دیگرى را بدهد .
1159 – در غیر نماز , مستحب است جواب سلام را بهتر از سلام بگوید , مثلا اگر کسى گفت سلام علیکم در جواب بگوید سلام علیکم ورحمه اللّه .
هفتم از مبطلات نماز خنده با صدا و عمدى است هر چند بدون اختیار باشد اگر مقدماتش اختیار باشد , بلکه بنابر احتیاط هر چند هم مقدماتش اختیار نباشد باز هم موجب باطل شدن نماز مى شود ولى اگر عمدا بى صدا یا سهوا با صدا بخندد ظاهر این است که نمازش اشکال ندارد.
1160 – اگر براى جلوگیرى از صداى خنده حالش تغییر کند , مثلا رنگش سرخ شود , احتیاط واجب آن است که نمازش را دوباره بخواند.
1/1160 – هشتم از مبطلات نماز بنابر احتیاط واجب آن است که براى کار دنیا عمدا با صدا یا بى صدا گریه کند , ولى اگر از ترس خدا یا براى آخرت گریه کند , آهسته باشد یا بلند اشکال ندارد بلکه از بهترین اعمال است .
نهم از مبطلات نماز کارى است که صورت نماز را به هم بزند , مثل به هوا پریدن و مانند آن عمدا باشد یا از روى فراموشى , ولى کارى که صورت نماز را به هم نزند , مثل اشاره کردن با دست اشکال ندارد.
1161 – اگر در بین نماز به قدرى ساکت بماند که نگویند نماز مى خواند , نمازش باطل مى شود.
1162 – اگر در بین نماز کارى انجام دهد یا مدتى ساکت شود و شک کند که نماز به هم خورده یا نه , باید نماز را اعاده نماید , ولى بهتر این است که آن را تمام کرده و سپس اعاده نماید.
1/1162 – دهم از مبطلات نماز خوردن و آشامیدن است , که اگر در نماز طورى بخورد یا بیاشامد که نگویند نماز مى خواند , عمدا باشد یا از روى فراموشى نمازش باطل مى شود.
ولى کسى که مى خواهد روزه بگیرد , اگر پیش از اذان صبح نماز مستحبى بخواند و تشنه باشد , چنانچه بترسد که اگر نماز را تمام کند صبح شود , در صورتى که آب روبروى او در دو سه قدمى باشد مى تواند در بین نماز آب بیاشامد , اما باید کارى که نماز را باطل مى کند , مثل رو گرداندن از قبله انجام ندهد.
1163 – اگر خوردن یا آشامیدن عمدى , صورت نماز را هم به هم نزند , بنابر احتیاط واجب باید نماز را دوباره بخواند خواه موالات نماز به هم بخورد یعنى طورى شود که نگویند نماز را پشت سر هم مى خواند یا نه .
1164 – اگر در بین نماز , غذایى را که در دهان یا لاى دندانها مانده فرو ببرد , نمازش باطل نمى شود , و نیز اگر کمى قند یا شکر و مانند اینها در دهان مانده باشد و در حال نماز کم کم آب شود و فرو رود اشکال ندارد.
1/1164 – یازدهم از مبطلات نماز , شک در رکعتهاى نماز دو رکعتى یا سه رکعتى یا در دو رکعت اول نمازهاى چهار رکعتى است , در صورتى که نمازگزار در حال شک باقى باشد.
دوازدهم از مبطلات نماز آن است که رکن نماز را عمدا یا سهوا کم کند یا چیزى را که رکن نیست عمدا کم نماید یا چیزى را عمدا در نماز زیاد کند و همچنین اگر رکنى را مثل رکوع یا دو سجده از یک رکعت سهوا زیاد کند نمازش بنابر احتیاط واجب باطل مى شود , و اما زیاد کردن تکبیره الاحرام سهوا مبطل نماز نیست .
1165 – اگر بعد از نماز شک کند که در بین نماز کارى که نماز را باطل مى کند انجام داده یا نه , نمازش صحیح است .
( ).

چیزهایى که در نماز مکروه است

1166 – مکروه است در نماز صورت را کمى به طرف راست یا چپ بگرداند , به طورى که نگویند روى خود را از قبله گردانده , و الا نماز باطل است چنانکه گذشت .
و نیز مکروه است در نماز چشمها را هم بگذارد یا به طرف راست و چپ بگرداند و با ریش و دست خود بازى کند و انگشتها را داخل هم نماید و آب دهان بیندازد و به خط قرآن یا کتاب یا خط انگشترى نگاه کند.
و نیز مکروه است , موقع خواندن حمد و سوره و گفتن ذکر براى شنیدن حرف کسى ساکت شود , بلکه هر کارى که خضوع و خشوع را از بین ببرد مکروه مى باشد.
1167 – موقعى که انسان خوابش مى آید و نیز موقع خوددارى کردن از بول و غایط مکروه است نماز بخواند , و همچنین پوشیدن جوراب تنگ که پا را فشار دهد در نماز مکروه مى باشد.
و غیر از اینها مکروهات دیگرى هم در کتابهاى مفصل گفته شده است .
( ).

مواردى که مى شود نماز واجب را شکست

1168 – شکستن نماز واجب از روى اختیار بنابر احتیاط واجب حرام است , ولى براى حفظ مال و جلوگیرى از ضرر مالى یا بدنى مانعى ندارد بلکه ظاهرا براى هر غرضى دینى یا دنیوى که مورد اهتمام نمازگزار است مانعى ندارد.
1169 – اگر حفط جان خود انسان یا کسى که حفظ جان او واجب است , یا حفظ مالى که نگهدارى آن واجب مى باشد , بدون شکستن نماز ممکن نباشد, باید نماز را بشکند.
1170 – اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبکار طلب خود را از او مطالبه کند , چنانچه بتواند در بین نماز طلب او را بدهد , باید در همان حال بپردازد و اگر بدون شکستن نماز , دادن طلب او ممکن نیست باید نماز را بشکند و طلب او را بدهد و بعد نماز را بخواند.
1171 – اگر در بین نماز بفهمد که مسجد نجس است , چنانچه وقت تنگ باشد , باید نماز را تمام کند و اگر وقت وسعت دارد و تطهیر مسجد نماز را به هم نمى زند , باید در بین نماز تطهیر کند , بعد بقیه نمار را بخواند و اگر نماز را بهم مى زند , در صورتى که بعد از نماز تطهیر مسجد ممکن باشد , شکستن نماز براى تطهیر جایز است و اگر بعد از نماز تطهیر مسجد ممکن نباشد , باید نماز را بشکند و مسجد را تطهیر نماید و بعد نماز را بخواند.
1172 – کسى که باید نماز را بشکند , اگر نماز را تمام کند اگر چه معصیت کرده , ولى نمازش صحیح است اگر چه احتیاط مستحب آن است که دوباره بخواند.
1173 – اگر پیش از قرائت یا پیش از آنکه به اندازه رکوع خم شود , یادش بیاید که اذان و اقامه یا تنها اقامه را فراموش کرده , چنانچه وقت نماز وسعت دارد , مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشکند.
بلکه اگر پیش از تمام شدن نماز یادش بیاید که آنها را فراموش کرده مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشکند.


الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج به حق زینب کبری سلام الله علیها

حتما ببینید

فتوای امام خامنه ای درباره روزه ماه رمضان در شرایط کرونا

پرسش و پاسخ به شرح زیر است: سؤال: در شرایط کنونی که بیماری کرونا شیوع پیدا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *